İslam hukuku geniş olduğu için bir çok dalda kitaplar neşredilmiştir. Ve bu dalları bir kaç başlık altında toplamak mümkündür; Usûl kitapları,Fürû kitapları,Fetvâ kitapları, Hikmet-i Teşri kitapları, Ahkâm-i Sultaniye ve Siyâset-i Şer'iyye kitapları, Ferâiz kitapları, Edeb'ul kadi kitapları, el-Eşbâh ve'n-nezâir kitapları,Hilâf ve ihtilâfu'l-fukahâ kitapları şeklinde bir tasnife tutmak mümkündür. Zira bu başlıkları ve muhteviyatlarını islam hukuku kitaplarında bulmak mümkündür.
Anladığımız kadarıyla fürû kitaplarıyla alakalı olarak kaynak istemişsiniz. Fürû'dan kasıt; usûl kaidelerine göre kaynaklardan çıkartılıp ortaya konan ibadet ve hukuk bilgileri, hüküm ve kaideleridir. Bu kitapları 4 grupta müteala etmek mümkündür.
1- Bir müçtehidin içtihadlarına göre tedvin edilip hüküm kaynaklarının (delillerini) de içinde ihtiva etmeyen eserlerdir. Türkçeye tercüme edilmiş olarak el-Mavsili'nin "el-ihtiyâr"'ı, İbrahim El-Halebi'nin "Mültekâ'l-ebhur" isimli eserlerdir. Bu iki kaynakta Hanefi mezhebine göre yazılmıştır.
2- Tek mezhebe göre fakat delilleri de verilerek tedvin edilen kitaplara örnek olarak; El-Merğinani'nin "El-Hidâye", Eş-Şîrâzî'nin "El-Mühezzeb" isimli eserleridir. İlk kitap hanefi mezhebine ait, ikincisi ise Şafii mezhebine aittir.
3- Delilsiz, fakat birden fazla mezhebe göre tedvin edilmiş, diğer mezheplerin içtihadlarına yer verilerek yazılmış fürû kitapları: Türkçeye "Dört Mezhebin Fıkıh kitabı" adıyla Hasan Ege tarafından çevrilen ve bir heyet tarafından yazılmış bulunan "el-Fıkhu ale'l-mezâhibi'l-erba'a, Ömer Nasûhî Bilmen'in yazdığı "Hukuk-ı İslâmiyye ve Istılâhat-ı Fıkhıyye Kamusu" isimli kitaplar. Bilmen Efendinin kitabında Zâhiriyye mezhebi içtihadlarınada yer ayrılmıştır.
4- Birden fazla mezhebin içtihadlarının, nassları ve içtihadları ile beraber barındıran kitaplara örnek olarak; İbn Hazm'ın "El-Muhâllâ", ibn Kudâme'nin "El-Muğni", İbn Rüşd'ün "Bidâyetü'l-Müctehid Niyateü'l-muktesıd" isimli eserleridir.
Es-Serahsî Muhammed b.Ahmed'in "El-Mebsût", İmam Muhammed'in Hanefi içtihadlarını muhtei altı kitabını özet halinde içinde barındıran "el-Kâfi" isimli esere şerh olarak yazılmıştır. Delilli, mufassal, yeri geldiğinde diğer mezheblerle mukayeseli bir eserdir.
El-Kâsânî Alâuddin Ebû Bekr b. Mesud'un "Bedâyi'us-sanâyi" sinide burada zikredebiliriz. Hanefi mezhebine göre yazılmış olan orta hacimli bu eser, delilli ve mukayeseli güzel bir eserdir.
|
